Overrompelende cabaretgodin in Nikè

Door Ton Henzen op Meppeler Courant

Lenette van Dongen spreidt haar armen wijd uit. Als Nike, de Godin van de overwinning. Het beeld van deze Griekse Godin, dat in het Louvre staat, wordt op het achterdoek gepro­jecteerd. Zowel aan het begin als aan het slot van haar over­rompelende programma. Op het toneel staat een kleine replica. Zonder vleugels. Die liggen los op het toneel. Ze drapeert een oude pop ermee. Daarmee ver­smelt ze in een fel licht alsof ze haar jeugd nog een koer cen­traal stelt. Jeugdjaren die be­palend zijn voor het ouder wor­den, een van de thema’s van Lenette van Dongen’s nieuwe programma Nikè.

De Godin van de overwinning als leidraad, als handleiding om het hoofd te bieden aan de onzekerheden, waarmee het ouder worden gepaard gaan, de fysieke onvolkomenheden, de pijn en de berusting voor het aanvaarden van het on­vervulbare verlangen naar een kind. ‘Wat kun je missen watje niet hebt’, hield haar moeder haar voor. Lenette van Dongen maakt op even meeslepende als hilarische én ontroerende wijze duidelijk dat missen wat er niet is, wel degelijk realiteit is.

Ze maakt op een ontwapenen­de manier direct contact met haar publiek. Het lijkt wel een therapeutische sessie. Ze rent de zaal in en begint bezoekers te knuffelen en te omarmen. Terug op het toneel vraagt ze van alles. Zo verwacht openhar­tigheid en krijgt die meestal op een presenteerblaadje. Vragen over relaties, voorkeuren, ge­heimen. Wie had er ook graag kinderen willen hebben, maar heeft ze niet gekregen? Ze telt zestien armen. De zaal is stil, ontroerd. Het is een geladen moment. Het onvervulbare ver­langen van Lenette is voelbaar. De uitgelaten stemming is snel gekanteld naar een geëmotio­neerd meeleven.

Wat een kracht gaat er van Lenette van Dongen uit, alsof zij een levende nazaat is van de Godin Nikè. Haar verhalen zijn - ook voor de mannen in de zaal - zeer herkenbaar. Ze stoeit als vrouw die vorig jaar 50 is geworden met de afne­mende magnetische werking van de hormonen. Van ‘I want it al!’ - de song van Queen schalt aan het begin en het eind door de zaal - naar het besef dat er nieuwe, fellere leeslampjes op het nachtkastje moeten komen om voor het slapen nog even te kunnen lezen. Ze brengt haar herkenbare, humoristische verhalen met een prachtige mimiek en met inzet van haar hele lijf. Bij vlagen stelt ze zich kwetsbaar op. Een open boek. Ze laat haar dikker geworden buik zien in de te strakke spij­kerbroek die dankzij een elas­tisch stofje lekker om haar kont zit. Dat was vroeger wel even anders als je als tiener de spij­kerbroek als een harnas - lig­gend op de grond - moest aan­trekken. Ze duikt op een skip­pybal die gaandeweg de avond haar belangrijkste hulpmiddel wordt, een rollend voertuig om verschillende scènes heerlijk te illustreren, zoals het bezoek aan de gynaecoloog.

Lenette van Dongen weet met haar verbeeldingskracht, ongeremde zelfspot en sterke persoonlijkheid vele situaties scherp en herkenbaar te schil­deren. Het zoeken naar de ba­lans tussen eerlijkheid en aar­digheid is een zoektocht naar jezelf. Je wilt, zegt ze, vandaag de koningin zijn op je eigen postzegel. Ze heeft wat afge- mediteerd, maar die spirituele weg heeft ze achter zich gela­ten. Ze zoekt het meer in aard­se zaken. Het bezoek aan het saunaparadijs en de entree in het bubbelbad zijn waanzinnig humoristisch. Er is geen caba­retier die zoveel ongekunstelde vrouwenhumor kan brengen als Lenette van Dongen.

In haar vorige programma ontpopte zich als een veelzijdige chansonnière met beeldende en poëtisch vertaalde observaties die ze met haar donkere stem gevoelvol vertolkte. Ze zingt nu één keer kort. Met dat mooie timbre. Ze is terug in haar rol waarin velen haar bij voorkeur zien: een onstuimige vrouw die de dingen bij de naam noemt en daarbij geen enkel blad voor de mond neemt. Dames: een doos mag niet, het is gewoon een kut. De manier waarop ze met haar vingers het resultaat van schaamlipcorrectie weergeeft, is vindingrijk en hoge school- cabaret.

Lenette van Dongen barst van de ideeën. Ze brengt, die zo overtuigend dat haar levens­verhaal een deel van de vooral vrouwelijke bezoekers wordt. De soepele manier waarop ze de 16-jarige Lisa en de 81-jarige oudere Durk spelenderwijs in haar spel betrekt getuigt van haar grote klasse en haar sympathieke oprechtheid jegens haar publiek. Op het toneel staan restanten uit haar jongere jaren her en der verspreid over het toneel. Ze heeft de kelder opgeruimd en een paar objecten van nostalgie en stil verlangen meegenomen, waaronder een paar onderdelen van een kinderledikantje, een pop en de replica zonder vleugels van Nike. Aan het einde vindt ze haar evenwicht. Dan heeft ze bijna twee uur lang onafgebroken en briljant haar proramma gebracht. Daarin heeft ze meedogenloos grappig modernismen aan de kaak gesteld. De zaal krijgt na therapeutische openheid over ongemakken en tekortkomingen een sprankelend, licht optimisme voor het verdere leven mee. De lente naakt. Blijf jezelf, verloochen je niet waar de rest van de wereld zich bezighoudt met uiterlijke schijn. de prachtige melancholieke stem van zanger Dominique Que Corbia onderstreept het geluk van de nieuwe lente dat iedere dag kan ontluiken.